Төмендегі сөйлемді аяқтаңыз:
Лиссабон жер сілкінісі (1 қараша 1755 ж.), "Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l'homme et l'origine du mal" (1710) басылымынан кейін он жыл өткен соң, Лейбництің философиялық оптимизмі мен теодикиясы өзінің ағартушылық философтары мен христиан теологтарынан да айтарлықтай сынға ұшырады. Вольтер сияқты Лейбництің сыншылары әлемде оптимизмді ақтай алмайтындай үлкен азап бар деп айтады. Лейбництің пікірінше, азап шегу жақсы, өйткені ол адамның еркіне әсер етеді, сыншылар азап шегудің дәрежесі Құдай "барлық әлемдердің ішіндегі ең жақсысын" жаратты деген сенімді ақтауға тым ауыр деп санайды. Лейбниц бұл мәселені Құдай не болғысы келетінін (оның алдыңғы еркі) және Құдай не болғысы келетінін (оның кейінгі еркі) қарастыра отырып қарастырады. Христиан философы Альвин Плантинга сияқты басқалар Лейбництің теодициясын сынға алып, мүмкін әлемдердің "ең жақсысы" деген нәрсе жоқ деп, әрқашан жақсы әлемді, мысалы, адамгершілік тұрғысынан әділ адам бар әлемді ойлап табуға болады деп дәлелдеді.