Мақаланы қорытындылаңыз:  Гонконг (CNN) Бұл жұмыс істемеуі керек еді. Бірақ Қытайдың "Ұлы өрт қабырғасы" - Интернетке бақылау жасау мен контентті бақылау жүйесі - көптеген жағынан теңдесі жоқ табысқа қол жеткізді. Қытайда миллиардтаған долларлық интернет компаниялары бар және АҚШ-тың халқынан да көп интернет пайдаланушылары бар -- бірақ олар өз мүдделеріне қайшы келетін ақпаратты бұғаттауға қабілетті. Ал енді кейбіреулер бұл модель әлемге кеңінен тарала бастайды деп қорқады. "Егер сіз Бейжіңде отырсаңыз, онда қандай проблема бар?" деп сұрайды Билл Бишоп, Қытайды бақылаушы және "Китайлық қытай" газетінің авторы. "Сіздер әлі де биліктесіздер, 650 миллион интернет пайдаланушыларыңыз бар, күнделікті интернеттен миллиардтаған доллар қаржы ағылады, сіздер интернетті үкіметтің ашықтығын арттыру үшін пайдаландыңыздар, инвесторлар бізді жақсы көреді және олар нарықтық капитализациясы жарты триллион доллардан асатын біздің компанияларға жеткілікті ақша сала алмайды", - дейді Бишоп. 1980 жылдардың аяғында Қытай Интернетке аяқ басқаннан кейін көп ұзамай Ұлы өрт қабырғасының негізін қалады, бірақ сыншылар қытайлық сипаттағы Интернет Интернет болмас деп мәлімдеді. 1999 жылы Бейжіңде өткен жоғары деңгейдегі медиа-тур барысында MIT Media Lab-тің негізін қалаушы және технология сарапшысы Николас Негропонте кез келген сәтті Интернет индустриясы үшін "лауазымды құрметтемеу" қажет екенін мәлімдеді. Бір жылдан кейін АҚШ-тың сол кездегі президенті Билл Клинтон "еркіндік ұялы телефон мен кабельдік модем арқылы таралатын болады" деп мәлімдеген болатын. 2015 жылы Қытай мүмкін емес нәрсені жасады. Ол желдеткішке тиді. Қытай өзінің Ұлы өрт қабырғасына ие бола алатынын дәлелдеді. Гонконгтың Қытай университетінің доценті және Google Азия-Тынық мұхиты аймағындағы сөз бостандығының бұрынғы жетекшісі Локман Цуи қытайлықтардың көпшілігі қазіргі жағдайға риза екенін айтады. "Олардың өмірі айтарлықтай жақсарды", - дейді ол. "Бұл модель осы уақытқа дейін жұмыс істеді"...
Қытайдың "Үлкен өрт қабырғасы" - интернетті бақылау мен контентті бақылаудың үлкен жүйесі. Ал қазір қытайлық интернет компаниялары миллиардтаған қаржыға ие. Халықаралық құқық қорғау ұйымы Қытай өзінің үлгісін Мысыр мен Ресей сияқты елдерге экспорттайды деп қорқады.