Güçlü bağımlılık yapıcı etkiler beyinde nasıl kendini göstermektedir?
Nikotin, tütün ürünlerinin güçlü bağımlılık yapıcı etkisini oluşturan kilit kimyasal bileşendir. Güçlü bağımlılık yapıcı etkiler, beyindeki çok çeşitli nikotin reseptörlerinin değişik eylemleriyle kendilerini göstermektedir. Denemekten ağır bağımlılığa giden yolda psikolojik, biyolojik ve genetik belirleyicilerin rol oynadığı öne sürülmektedir. Genlerdeki kalıtımsal varyasyonlar sigara içme ve bırakma kalıplarının farklılaşmasına katkı sağlamaktadır. Sigara içme hikayelerindeki ve yoksunluk semptomlarının şiddetindeki bireysel farklılıklar nikotin bağımlılığı tedavisinde başarıyı etkilemektedir. Bağımlılık yapıcı maddelerde gözlenen pozitif pekiştirici etki nukleus akkumbensteki dopamin artışından kaynaklanmaktadır. Nikotinin pozitif pekiştirici özelliği ise nukleus akkumbensteki dopamin artışı yanı sıra opioid peptid artışı ile de ilgilidir. Nikotinin davranışlar üzerine olan etkileri, beyinde çok yaygın şekilde bulunan nikotinik asetilkolin reseptörlerini uyarılması sonucudur. Nikotin, mezokortikolimbik dopaminerjik nöronlar üzerindeki nikotinik asetilkolin reseptörlerini active hale getirir ve dopamin salınımına yol açar. Nikotin beyinde Locus coeruleus’tan norepinefrin salınımına sebebiyet vererek huzursuzluk ve arama davranışı gibi yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olur.